مقدمه سیب زمینی

سیب زمینی از محصولات غده ای است که نقش  مهمی در تغذیه مردم جهان دارد و به دلیل عملکرد
بسیار بالا در واحد سطح ، انرژی و مقدار پروتئین تولیدی در واحد سطح از سیب زمینی بیش از گندم
و برنج می باشد. سیب زمینی یکی از گیاهان زراعی با ارزش غذایی مطلوبی بوده که دارای مقادیر
زیادی کربوهیدرات، پروتئین، چربی و ویتامین هاست. به موادی که جایگاه و اهمیت آن پس از گندم،
برنج و ذرت به عنوان چهارمین ماده غذایی اصلی در تغذیه بشر محسوب می شود.

تاریخچه و توسعه کشت سیب زمینی :

خاستگاه اصلی سیب زمینی،کوههای آند واقع در آمریکای جنوبی و پایه غذای قوم اینکا بوده است.
حدود 700سال پیش، قبل از کشف قاره ی آمریکا سیب زمینی توسط کشاورزان کشف و کاشته شد.
ان ها تحت تاثیر مقاومت، قابلیت نگه داری،کیفیت خوب و ارزش غذایی سیب زمینی قرار گرفتد.

مراحل رشد سیب زمینی

1- جوانه زدن(به شرط اتمام دوره خفتگی): مقدار مواد غذایی ذخیره شده در غده بذری به اندازه ای
است که بوته جوان سیب زمینی مدت زمان زیادی می تواند بدون نیاز به جذب آب و مواد غذایی از
ریشه به رشد خود ادامه دهد.

2- تولید ساقه و برگ: سرعت تشکیل ساقه و برگ در رابطه با زمان به نحوی است که تا زمان شروع
تشکیل غده، شاخص سطح برگ مناسبی را جهت تولید ماده خشک بوجود آورد. تا این مرحله گیاه
سیب زمینی رشد مناسبی دارد و حداکثر سرعت رشد گیاه نیز در مرحله گلدهی است. با شروع گلدهی
 رشد طولی ساقه های زیرزمینی متوقف و انتهای آنها شروع به حجیم شدن می نماید و غده تشکیل می شود
. تا این مرحله تعداد غده در هر بوته مشخص  می شود.

3- تشکیل غده

4- شروع گلدهی و تشکیل ساقه های زیرزمینی: مقدار محصول همبستگی مستقیم با شاخص سطح برگ در
موقع تشکیل غده ها دارد(3 تا 5/3 مناسب است) عمر بیشتر برگ ها نیز اهمیت دارد به همین دلیل ارقام
دیررس محصول بیشتری دارند.

5- مرحله رشد غده و ذخیره مواد غذایی در غده: بیشتر مواد ساخته شده در این گیاه برای ذخیره به غده های تشکیل شده هدایت می شوند. سایر اندام ها در این خصوص رقابتی را نشان نمی دهند که این از اختصاصات گیاهان غده ای است.

6- پژمرده شدن و تغییر رنگ برگ ها به زرد، قهوه ای و نهایتاً سیاه(شروع رسیدگی)

7- رسیدگی غده: رشد رویشی از ابتدا تا انتها و رشد زایشی از شورع گلدهی و تشکیل ساقه های زیرزمینی
تا انتهای ذخیره سازی مواد در غده.

علف های هرز

علف های هرز باعث اشتغال محیط از طریق ریشه و هم به صورت هوایی می شوند و فضا و عرصه
حیاتی را برای بوته های سیب زمینی تنگ کرده و سبب کاهش رشد آنها می شوند. جذب مواد غذایی و
آب و نیز مصرف اکسیژن هوا و استفاده از نور آفتاب و خارج نمودن آنها از دسترس گیاه اصلی از
مضرات علف های هرز می باشد. همچنین باعث کم شدن میزان بهداشت محصول و یا نامرغوب شدن
آن به علت امکان فقر غذایی محصول اصلی، ایجاد محیط مناسب برای رشد و توسعه آفات و بیماری های
گیاهی و تضعیف ررشد گیاه اصلی و کاهش میزان تولید سیب زمینی می گردند. در مزارع سیب زمینی بدون عملیات کنترل علف های هرز، عملکرد محصول 20 تا 40 درصد کاهش می یابد. دوره ی بحرانی خسارت علفهای هرز 4 تا 6 هفته بعد از کشت محصول سیب زمینی می باشد.

مدیریت تلفیقی علف های هرز در سیب زمینی

یک برنامه مدیریتی موثر جهت کنترل علفهای هرز به مجموعه عواملی نظیر توجه به نوع علف هرز
موجود در منطقه، تناوب زراعی، کشت و کار، علف کش های موجود و توان رقابتی محصول سیب زمینی
 با علفهای هرز بستگی دارد. ظهور علفهای هرز دراویل زراعی و 4 تا 6 هفته بعد از خروج سیب زمینی،
موجب کاهش محصول می شود. علف های هرزی که بعد از ساقه های سیب زمینی، که ردیف ها را
می پوشانند، ظاهر می شوند. قادر به رقابت با محصول سیب زمینی نخواهد بود. هر چند که ممکن است
میزان محصول سیب زمینی را با تداخل و رشد، کاهش داد. و بذوری تولید کنند که موجب آلودگی سایر
محصولات پس از آن گردد. اغلب مشکل علف های هرز در صورتی که رشد گیاهان زراعی در اوایل
فصل به تعویق افتد. جدی خواهد بود. (آفات و بیماری های گیاهی، نماتدها و علفهای هرز سیب زمینی)

کنترل غیر شیمایی علف های هرز

گیاه سیب زمینی دارای قدرت رقابتی بالایی بوده و در صورت کشت در تاریخ و با تراکم مناسب،
می تواند در رقابت با علف های هرز غالب شود .اغلب علف های هرز را می توان با یک علمیات
خاک ورزی قبل از کشت سیب زمینی و همزمان با آماده سازی بستر بذر در مزرعه کنترل کرد.
بعضی از علف های هرز از قبیل تاجریزی و تاج خروس را نمی توان کنترل نمود. به دلیل اینکه
این علف ها در زمان جوانه زنی سیب زمینی یا بعد از آن ظاهر می شوند و ممکن است با تناوب زراعی
بهتر کنترل شوند.توان رقابتی گیاه سیب زمینی در واریته های مختلف آن متغیر است.

کنترل علف های هرز قبل از کاشت

تناوب زراعی از روش های موثر درکنترل علف های هرز می باشد. مخصوصاً تناوب زراعی
مفیدترین روش درکنترل علف های هرز سمج می باشد.زیرا باعث کنترل گونه های مهم علف های هرز
می شود. عملیات آماده سازی بستر کشت در حین آماده کردن مزرعه موجب کاهش جمعیت علف های هر
ز می گردد. امروز از تناوب زراعی  بیشتر برای کنترل بیماری ها و حشرات استفاده می شود اما
تناوب زراعی روش مناسی برای کنترل علف های هرز در مقایسه با کنترل عوامل بیماری زا، نماتدها
و  حشرات می باشد. غلات دانه ریز، ذرت و ذرت خوشه ای در تناوب با سیب زمینی مناسب هستند.

کنترل علف های هرز در زمان کاشت

در صورتی که علف های هرز موجود در مزرعه قبل از کشت غده های بذری رشد کنند خاک ورزی
مجدد مزرعه ی سیب زمینی بایستی صورت گیرد. معمولاً خاک ورزی نسبت به کاربرد علف کش ها
مقرون به صرفه تر است. به طور کلی خاک ورزی و وجین دستی زمانی بایستی صورت گیرد که
علف های هرز خیلی جوان باشند)دو تا چهاربرگی( و به مرحله تولید مثلی نرسند.

کنترل علف های هرز بعد از کاشت

شیوه های کنترل علف های هرزی که در مزراع سیب زمینی در حال رشد وجود دارند شامل وجین دستی،
خاک ورزی و مصرف علف کش های می باشند. وجین دستی در مزارع با سطوح کوچک بسیار سودمند
است. در وجین دستی بایستی دقت نمود که در جریان کندن علف های هرز به محصول اصلی خسارت وار
د نشود. عملیات خاک ورزی پس از سبز شدن محصول به طور عمده شامل کولتیواتور زنی بین ردیف های
کشت می باشد. روش کشت سیب زمینی تأثیر مستقیمی در عملیات خاک ورزی دارد.

زمان برداشت

در مناطقی که گیاهان سیب زمینی با قطع آبیاری صدمه دیده و یا از بین می روند، برداشت زودهنگام
به کاهش جمعیت علف های هرز با از بین رفتن آنها قبل از رسیدن بذرهایشان کمک می کند. با
فرارسیدن زمان رشد اندهای هوایی سیب زمینی و علف های هرز می توان با ریختن تل خاکی در
روی بسترهای سیب زمینی کمک به نگهداری رطوبت اطراف خاک غده های سیب زمینی در طی
دوره سخت شدن پوسته کرد با این روش، از جوانه زنی علف های هرز به علت خشک شدن سطح
خاک جلوگیری شود.

علف کش ها

علف کش ها در دسترس در صورتی که با دقت استفاده شوند باعث کنترل اکثر علف های هرز یکساله
و برخی علف های هرز چندساله نظیر، تاج خروس، چمن جانسن و چمن برمودا که به مزارع سیب زمینی
آسیب می زنند،  می گردند.

علف های هرز مهم مزارع سیب زمینی

مهمترین علف های هرز سیب زمینی عبارتند از:
تاجریزی ، تاج خروس ها، سس، خزمه، سلمک، سیزاب، شیرتیغی، هفت بند، سوروف ، پیچک صحرایی،
مرغ واویارسلام.

تراکم بوته

اندازه غده در مقایسه با کل عملکرد غده شامل شاخص مهمتری از «عملکرد قابل عرضه به بازار»
است، در بعضی از بازارهای، غده های بزرگ، مطلوب است در سایر بازارها غده های کوچک
(غده های بذری) ترجیح داده می شوند. اندازه غده (یا عملکرد قابل عرضه به بازار ) تحت تأثیر دو
عامل عمده است که عبارتند: از کل عملکرد و تعداد     غده های در حال رشد در واحد سطح.

تعداد غده ها وابستگی زیادی به تراکم بوته دارد

تراکم بوته و اندازه غده

تراکم بوته بر کل عملکرد و متوسط اندازه غره اثر می گذارد. با افزایش تراکم بوته، عملکرد بالا
می رود، ولی متوسط اندازه غده کاهش می یابد. افزایش عملکرد در تراکم بالا و بوته ممکن است
به دلایل زیر باشد.

•  زمین زودتر از برگهای سبز پوشیده می شود

• انشعابات جانی کمتری به وجود می آید.

• رشد غده زودتر شروع می شود.

تراکم بوته و میزان غده بندی

تراکم بوته سیب زمینی اغلب به صورت تعداد بوته در واحد سطح ذکرمی شود. این تعریف تراکم
بوته خیلی رضایت بخش نیست زیرا تعریف یک بوته مشکل است. با توجه به این که بوته می تواند 3،2،1 یا
حتی تعداد بیشتری ساقه داشته باشد، تراکم بوته حقیقی اختلافات زیادی خواهد داشت. در بیشتر موارد
نشان دادن تراکم بوته به صورت تعداد ساقه در مترمربع کفایت می کند. تشخیص ساقه های اصلی از
ساقه های ثانویه حایز اهمیت است.

با انتخاب تراکم مناسب و تعداد بوته ی کافی در هکتار، تعداد مناسب ساقه ی اصلی در واحد سطح
حاصل  می شود، همچنین تراکم مناسب باعث می شود. مزرعه زودتر به پوشش کامل رسیده و
نقش موثری در کاهش تبخیر، درجه حرارت خاک و میزان آب مصرفی ایفا می کند و نیز با تأثیر بر
اندازه و تعداد غده در هر بوته، تولید عملکرد مطلوب را به دنبال خواهد داشت. البته فواصل کاشت
در سیب زمینی بر اساس بافت و حاصلخیزی خاک، ذخیره رطوبت قابل استفاده، اندازه ی غده ی بذری
و فاصله مزرعه با ماشین آلات کاشت، داشت و برداشت و البته هدف از کاشت (تولید غده های بذری
یا خوراکی) متغیر است. همچنین اندازه ی بذرو فاصله ی بوته ها بطور توأم تراکم بوته ی سیب زمینی
را تعیین می کند.

 همینطور که گفتم این مطالب بخش خیلی کمی از پروژه بود یعنی حدود 4 صفحه از 100 صفحه پایان نامه ایشون بود. اگه نیاز به مطالب بیشتری داشتین حتما بگین.